Ontwikkelingstrauma bij hoogbegaafde volwassenen

In deze blog wil ik toelichten hoe uitdagend de combinatie hoogbegaafdheid & ontwikkelingstrauma is. Er heerst in België en Nederland nog veel onwetendheid, zowel omtrent hoogbegaafdheid als omtrent ontwikkelingstrauma.

Over de combinatie ontwikkelingstrauma bij hoogbegaafde volwassenen bestaan volgens mij nog geen studies. Ik heb er erg lang naar gezocht maar heb niks wezenlijks gevonden.

Wanneer ik spreek over hoogbegaafdheid - andersbegaafdheid - heb ik het vooral over het zijnsluik van hoogbegaafdheid, waarbij het gevoel van niet thuis te horen in deze maatschappij vaak het 'Zijn' overschaduwt. Als andersbegaafde is de kans reëel dat je je vaak onbegrepen voelt in de maatschappij, in je gezin van herkomst.

Het is bewezen dat het brein van hoogbegaafden anders werkt. Niet beter, niet slechter, anders. Dit kan ervoor zorgen dat we vaak verkeerd begrepen worden en hierdoor gefrustreerd raken. Wat de term hoogbegaafdheid betreft, ik hou niet van de term. Ik gebruik het omdat het herkenning geeft. Steeds vaker spreek ik over andersbegaafdheid. Deze term dempt de connotatie van superioriteit. In wezen gaat het hier ook om: een hoogbegaafde is niet 'hoger' maar 'anders'. Ons denkpatroon verloopt anders, we beleven alles veel intenser, anders dan de gemiddelde medemens.

Wanneer ik het heb over ontwikkelingstrauma gaat het om trauma dat ontstaat is door intense, ingrijpende ervaringen in de (vroege) kinderjaren. Het gaat hierbij om een brede vorm van ingrijpende ervaringen. Het gaat om ervaringen die zo ingrijpend zijn dat ze het ontwikkelende brein van het kind veranderen.

Dit kan gaan om seksueel misbruik, emotioneel misbruik, emotionele verwaarlozing, ... Dat laatste gebeurt trouwens vaak onbewust. Door ouders die zelf hun trauma niet uitgewerkt hebben. Door ouders die zich niet kunnen inleven in het (andersbegaafde) kind. Het kind gaat hierdoor het gevoel ontwikkelen dat er iets mis is met hem of haar.⠀

Ontwikkelingstrauma is erg ingrijpend. Het ligt vaak aan de basis van burn-out, van complexe posttraumatische stressstoornis en van existentieel trauma. Herstellen en helen kan erg lang duren en kan erg ingrijpend zijn. Vaak duurt het mijns insziens langer dan nodig omdat er in België en Nederland nog maar erg weinig bekend is omtrent ontwikkelingstrauma. En al helemaal niet omtrent ontwikkelingstrauma in combinatie met andersbegaafdheid.

Om die reden komt het helaas vaak voor dat getroffenen (onbewust) gehertraumatiseerd worden in de hulpverlening. Maar ook door omgeving, familie, vrienden, op het werk, binnen relaties. Mensen weten meestal niet hoe ze met getroffenen van ontwikkelingstrauma moeten omgaan, hoe ze hen kunnen ondersteunen.

Wanneer een hoogbegaafde volwassene met ontwikkelingstrauma hulp gaat zoeken, kan dat een lijdensweg worden. Het lijkt alsof niemand ons snapt. Ik spreek hier uit eigen ervaring en uit de ervaringen die andere hoogbegaafden met ontwikkelingstrauma met mij gedeeld hebben. Voor mezelf is dat de reden geweest om mezelf helemaal te verdiepen in ontwikkelingstrauma en verdere inzichten te verwerven in hoogbegaafdheid. Ik was het beu om van het kastje naar de muur gestuurd te worden, om constant het gevoel te krijgen dat niemand mij begreep. Als hoogbegaafde was het erg belangrijk voor mij om ook cognitief te snappen wat er met mij aan de hand was, om ook het grotere geheel van trauma en van hoogbegaafdheid te snappen.

Een aantal maanden geleden heb ik een bevraging gedaan bij hoogbegaafde volwassenen die kampen met ontwikkelingstrauma. Ik heb zo'n 50-tal reacties gehad. Het is onwaarschijnlijk wat een schrijnende verhalen ik heb toegestuurd gekregen. Verhalen van frustratie, onbegrip, verkeerde diagnoses, maar ook van diepe pijn en van hulpeloosheid. 

De klassieke hulpverlening is vaak krampachtig op zoek naar een DSM-etiket. En dan wordt alles uit de kast gehaald om toch maar een etiket te kunnen kleven. Erg jammer. Ik geloof namelijk niet in die verkrampte diagnosticering. De DSM is zwaar gesponsord door de APA, the American Psychiatric Association. En deze organisatie is op zijn beurt zwaar gesponsord door de farmaceutische industrie. Als je vervolgens weet dat er geen medicijn bestaat voor ontwikkelingstrauma, dan snap je ook waarom er in de DSM geen specifiek etiket is dat te kleven valt op de symptomen van ontwikkelingstrauma.

De bekende traumatherapeut Bessel van der Kolk heeft er alles aan gedaan om complexe posttraumatische stressstoornis - dat het meest in de buurt komt als symptoom van ontwikkelingstrauma - op te laten nemen in de DSM. Tevergeefs. Ondanks een hele uitgebreide studie die eraan ten grondslag lag.

Er gaan stemmen op dat complexe posttraumatische stressstoornis wel zal opgenomen worden in de volgende editie van de DSM. Ik hoop het. Gezien een groot gedeelte van de hulpverlening 'zweert' bij de DSM komen ze zo op zijn minst in aanraking met wat ontwikkelingstrauma is en wat een complexe posttraumatische stressstoornis inhoudt. 

De komende jaren zal ik mij blijven verdiepen in de dynamieken van ontwikkelingstrauma en van hoogbegaafdheid. Er is ontzettend veel nood aan bewustwording hieromtrent zodat er ook gepaste hulpverlening kan voorzien worden.

Mocht iemand van jullie die dit leest weet hebben van een studie omtrent de combinatie hoogbegaafdheid en ontwikkelingstrauma, laat het me zeker weten. Verdere feedback is overigens ook altijd welkom, hetzij via mail hetzij via mijn Instagram onder de post 'Ontwikkelingstrauma & Hoogbegaafdheid.'

Als je voelt dat je nood hebt aan begeleiding door iemand die snapt wat het is om te kampen met ontwikkelingstrauma en met andersbegaafdheid, mag je me ook altijd contacteren. Je bent welkom 🌷